دانش زیست فناوری

هوازدگی بر دو نوع فیزیکی و شیمیایی صورت میگیرد                          

تعریف هوازدگی فیزیکی : خورد شدن فیزیکی سنگ به قطعات و ذرات ریز تر بدون آن که ترکیب آن ها دچار تغییر شود

انواع هوازدکگی فیزیکی :

1)ذوب و انجماد متوالی آب

و قطی آبی در داخل فضای خالی سنگ ها قرار میگیرد دز اثر تغییر دمای  محیط به ویژه در مناطق مرطوب موجب یخ بستن هآب در داخل این سنگ ها مشود  که خود این عامل موجب انبساط مایع در داخل سنگ و فشار به سنگ و در نتیجه خورد شدن سنگ میشود

2)فشار ریشه ای

رشد ریشه سنگ ها در داخل منافذ سنگ ها میتواند موجب انبساط این سنگ ها و در نتیجه خورد شدن  آن ها خواهد شد

3)خورد شدن در اثر حرکت آب

در اثر برخورد سنگ هایی که در داخل آب جاری قرار میگیرند به موادی مانند سنگ های دیگر ویا کف و اطراف رود خانه موجب ایج این نوع هوازدگی در آن ها میگرد.

49نوسانات دمای هوا :بر اساس برخی نظریات دانس مندتان در اثر تغیی ات ناگهانی و پید رپی آن قشر نازکی از سنگ در که در مجاورت این هوا گرار گر فته است به خاطر تفاوت در دما ی سنگ های لایه های پایین تر این سنگ ها دچار انبساط و ن نقباض پی در پی آن خواهد شد.

5)مرطوب شدن وخشک شدن :شواهد نشان میدهد که برخی از سنگ ها مانند سنگ های رسی در اثر برخورد با آب موجب متورم شدن این نوع سنگ ها میشود که خود ین عامل موجب هوازدگی در مکان هایی که میزان بارش بسیار زیاد است (در مناطق استوایی)که بارش آن به شدت ولی در زمان کوتاهی صورت میگیردمیتواند به عنوان اصلی ترین عامل هوازدگی در آنان شود

هوادیدگی شیمیایی

در این نوع هوادیدگی سنگ ها و نوع کانی های آن دچار تغییر میشود ودر کل مواد جدیدی از آن حاصل میشود

این نوع هوادیدگی به روش های مختلفی به شرح زیر صورت میگیرد:

هیدولیز(hydrolysis):عبارت است از این که جسم جامدی در داخل آب قرار بگیرد که در اثر این پدیده یون های آن از هم دیگر تفکیک شوند که این خودش عاملی میشه برای ایجاد تغییرات شیمیایی بیشتر در درون خاک به طور کلی به این دسته از هوادیدگی شیمیایی واکنش بین آب  خاک گفته میشود که از مهم ترین عوامل این نوع هوازدگی در سنگ ها میباشد.

کربناته شدن(carbonation):وقتی بارندگی صورت میگیره و یا به طور کلی آّی در سطح خاک قرار میگیرد  با جذب آب موجود در هو یا در اثر فعالیت برخی میکرو ارگانیسم ها در درون خاک  کربن با آب واکنش میدهد و اسید کربنیک را میدهد که خود این مولکول  ششششششدیدن  واکنش پذیر و حالت خورندگی فراوانی دارد و در اثر برخورد با سنگ ها موجب خورده شدن آن ها و ایجاد تغییرات شیمیایی در داخل این سنگ ها  میشود.

آبگیری یا آب پوشی(Hydration): ترکیب یک ماده شیمیایی جامد مقل نمک یا کانی همراه باشد با نجام فرایند آب گیری ساختمان کانی دچار تغییر میشود و این کانی ها نرم ترو حجیم ترشود. و خود این عامل موجب راحتی در خورد  دن این سنگ ها میشود.          2Fe2O3+3H2O…………………..2Fe2O3.3H2O                                  

نکته خود این جذب آب موجب تغییر در رنگ و میزان جذب نور دراین سنگ ها میشود .

اکسید شدن و احیا شدن(اکسایش و کاهش): این واکنش ها که عموما با تبادل الکترون بین چندین ملکول صورت میگید که در نتیجه ی این واکنش ها عدد اکسیداسون ملکول مد نظر دچار تغییر شده .و در نتیجه موادی مانند آب یا اسید کربنیک ته راحتی در سنگ مد نظر تاثیر میگزارد و موجب هوازدگی در داخل سنگ مد نظر میشود.

                  4Feo+O2……………..2Fe2O3                                                                                            

فاکتور های تشکیل خاک

عوامل هحیطی وجود دارد که میتوانند در سرعت هوازدگی  فیزیکی یا شیمیایی و در سرعت تشکیل خاک تا ثیر گذار باشد که شامل موارد زیر میشود.                

فرمول فوق نشان میدهد که soilیا تشکیل خاک تابعی از عواملی است که در زیر به برسی آن ها خواهیم پرداخت:

P.(سنگ ها اولیه یا سنگ مادری): به علت اختلافی که برخی سنگ ها از لحاظ  جنس و بافت از هم دیگر دارند در نتیجه این تفاوت ویژگی های سنگ ها همانند نفوذ پذیری و شبکه های تبلور کانی های موجود در سنگ نیز با هم دیگر متفاوت است .

نکته : تاثیر این عامل بیشتر در مراحل اولیه ی هوازدگی بیشر خواه بود و در مراحل بعدی اقلیم مهم ترین عامل تاثیر گذار در سنگ محصوب میشود.

ویژگی های سنگ مادر:

الف)جنس:هرچه جنس یک سنگ سخت تر باشد در نتیجه ی آن  سرعت تشکیل خاک نیز در آن کمتر میباشد.

ب)نفوذ پذیری : هرچه سنگ منافذ و شکاف های بیشتر داسته باشد که با هم دیگر مرتبط باشند نفوذ پذیری بیشتر و سرعت هوازدگی نیز بیشتر خواهد شد.

ج)بافت سنگ: به درصد ذرات تشکسل دهندهی یک جسم گویند و هر چه ذرات یک جسم کوچکتر باشد به علت سطح تماس بیشتر با عوامل محیطی  هوازدگی بیشتری روی آن شکل میگیرد.

د) نوع شبکه تبلور کانی های موجود : پایداری یک سنگ به جنس کانی های تشکیل دهنده ی آن بستگی دارد اختلاف مقاومت سنگ ها در برابر هوازدگی موجب ایجاد  برا مدگی ها (در اثر مقاومت در برابر هوازدگی(مانند سنگ های رسی))و فرورفتگی ها(قسمت هایی که در برابر هوازدگی مقومت کم تری دارد(مانند سنگ های شنی) )ایجاد میکند

نکته :در یک طبقه بندی کلی میتوان خاک ها را بردو نوع  تقسیم بندی میکنند :

1-خاک های درجا : که جنس خاک مطابق با جنس  سنگ بستر آن میباشد.

2-خاک های انتقال یافته:که این نوع  خاک از  مناتق دیگر توسط عواملی به یک منطقه ی خواصی منتقل شده است که معمولا جنس این خاک با سنگ بستر آن مطابقط ندارد.